Miếng bánh ngân sách

Hôm nào Quốc hội nghe báo cáo dự toán ngân sách nhà nước và phân bổ ngân sách Trung ương thì các phóng viên đưa tin nghị trường có thể yên tâm đi uống cà phê. Vì báo cáo này đóng dấu mật.

Bây giờ đại biểu Lê Văn Tân * (tỉnh Hà Nam) đề nghị không đóng dấu mật vào báo cáo này, chỉ mật riêng lĩnh vực quốc phòng, an ninh thôi; còn lại nên tăng cường công khai, minh bạch, tăng trách nhiệm giải trình. Đại khái như thế.
Thu chi ngân sách hàng năm là vấn đề quan trọng hàng đầu được thảo luận tại Quốc hội
Nếu đề nghị của đại biểu thành hiện thực thì không biết nên vui hay buồn. Vì anh em phóng viên sẽ không được đi uống cà phê nữa và phải đi học thêm kiến thức cơ bản mà đọc cho “thủng” các số liệu. Rất nhiều số liệu.

Thực ra đã có quy định về việc công khai ngân sách và trên trang web của Bộ Tài chính có hẳn một mục riêng cho việc này. Nhưng lâu nay chỉ công khai số liệu tổng hợp, với nhiều người có đọc thì cũng biết vậy thôi chứ khó mà phân tích, bình luận gì được. Kiểu như sẽ biết tổng thu cân đối ngân sách nhà nước năm 2015 là 921.100 tỉ đồng, tổng số chi cân đối ngân sách là 1,147 triệu tỉ đồng.

Khi thảo luận về dự toán và phân bổ ngân sách không có nhiều ý kiến phân tích sâu vào các số liệu thuần kinh tế. Ví dụ như phân tích xem việc Quốc hội thông qua dự toán thu ngân sách nhà nước trên cơ sở dự báo giá dầu thô năm 2015 ở mức 100 đô la/thùng liệu có khả thi? 

Bởi vì nếu giá dầu giảm theo dự báo của các tổ chức tài chính thế giới (xuống 85-90 đô la/thùng), thì ngân sách sẽ hụt thu từ 10.000 đến 14.500 tỉ đồng so với mức dự toán thu nêu trên. 

Con số không nhỏ nếu nhớ lại rằng cả nước đã phải chắt bóp như thế nào để có 16.000 tỷ đồng cho cảnh sát biển, kiểm ngư và ngư dân vừa qua. 

Ý kiến được báo chí tường thuật đậm nhất tại phiên thảo luận về dự toán và phân bổ ngân sách vừa qua, lại có vẻ như hơi nặng về công tác tổ chức. Đó là việc có đại biểu nêu lên tình trạng lạm phát cấp phó. Tất nhiên giảm được cấp phó thì sẽ tiết kiệm cho ngân sách. Đây là ý kiến hay và thẳng thắn. 

Nhưng ở ta, ai cũng biết là một công việc liên quan đến tổ chức phải có quá trình nhiều năm. Công tác tổ chức bộ máy có thể nói ở nhiều phiên thảo luận khác nhau, không cấp thiết xuất hiện trong một phiên thảo luận ngân sách cho năm mới sắp đến.

Nói đến tổ chức, nếu như cơ cấu vào Quốc hội thêm nhiều đại biểu am hiểu sâu về kinh tế, tài chính thì chắc việc thảo luận và giám sát về ngân sách sẽ chất lượng hơn. Nghe nói ở Quốc hội các nước thì ngân sách luôn là chuyện quan trọng hàng đầu. Phải có những con người chất lượng thế nào thì mới không đầu hàng chuyện hàng đầu đó.
Võ Văn Thành