Chuyện đầu tư vào Campuchia

Hãng hàng không quốc gia Campuchia (Cambodia Angkor Air) được thành lập năm 2009. Đây là liên doanh giữa Vietnam Airlines và Chính phủ Campuchia với tổng vốn đầu tư khoảng 200 triệu USD, trong đó Vietnam Airlines giữ 49% cổ phần.

Khi mới thành lập Cambodia Angkor Air, Chính phủ Campuchia cam kết trong vòng 5 năm không cấp phép thêm cho hãng hàng không nào khác. Tuy được bảo hộ bầu trời, Cambodia Angkor Air phải chịu chính sách đánh thuế hai lần. Ví dụ như khi Cambodia Angkor Air bay sang Trung Quốc mua các dịch vụ ở Trung Quốc thì chịu thuế một lần, về đến Campuchia lại chịu thuế lần nữa.

Giờ đây khi hết cam kết 5 năm, từ tháng 5 đến tháng 12 này nước bạn đã cấp phép thêm cho 5 hãng hàng không mới, dự kiến thời gian tới cấp tiếp 5 hãng hàng không nữa. 

Nghĩa là trong thời gian ngắn Cambodia Angkor Air sẽ có thêm 10 đối thủ cạnh tranh.

Thời buổi này cạnh tranh là chuyện bình thường và không tránh khỏi. Nhưng qua tìm hiểu câu chuyện thì dường như Vietnam Airlines có cơ sở để lo lắng cho khoản đầu tư của mình, vì nếu việc cấp phép ồ ạt như nêu trên không song hành với nâng cao chất lượng quản lý, không loại trừ khả năng ICAO đưa các hãng hàng không ở Campuchia vào danh sách cấm bay. 

Nếu điều đó xảy ra thì thiệt hại không chỉ các nhà đầu tư hứng chịu, mà ở đây Chính phủ Campuchia cũng là một bên đầu tư. Đó là chưa kể mất một khoản thu ngân sách.

Câu chuyện từ Cambodia Angkor Air cho thấy một đất nước muốn phát triển kỹ nghệ hàng không thật là điều không đơn giản. Bao nhiêu là vấn đề từ quản lý kỹ thuật cho đến quản lý cái giấy phép. Nghe nói trước khi Cambodia Angkor Air ra đời, hãng hàng không quốc gia của Campuchia là Royal Air Cambodge đã giải thể năm 2001, sau khi lỗ 30 triệu USD.

Vừa qua các nhà đầu tư Việt Nam vào Campuchia đã thành lập một hiệp hội, ngoài Vietnam Airlines còn có nhiều tên tuổi lớn như Hoàng Anh Gia Lai, BIDV, Viettel… Trong đó riêng Hoàng Anh Gia Lai đi vào lĩnh vực nông nghiệp là trồng cao su, cọ dầu và nuôi bò. Một vài diễn biến tình hình ở Campuchia vừa qua đã ít nhiều làm cho các nhà đầu tư suy tính. Nhưng Chủ tịch BIDV Trần Bắc Hà với phong cách tự tin quen thuộc đã kêu gọi các nhà đầu tư kiên trì xem Campuchia là thị trường chiến lược.

Những khoản đầu tư hàng trăm triệu USD, tổng cộng là hàng tỷ USD từ Việt Nam qua Campuchia đã được cam kết bảo đảm. Nhưng có vẻ như còn nhiều việc cần làm để nó sinh sôi nảy nở cho hai bên cùng đạt lợi ích.
Võ Văn Thành