APEC 2017

1.200 công nhân đang làm việc ngày đêm trên công trường dự án nhà ga quốc tế Đà Nẵng, để đưa sân bay này vận hành thử vào cuối tháng 3 và sau đó là phục vụ sự kiện tuần lễ cấp cao APEC 2017.
Cách nhà ga quốc tế Đà Nẵng không xa là trụ sở Thành uỷ Đà Nẵng. Lãnh đạo trẻ của thành phố miền Trung này, ông Nguyễn Xuân Anh là một trong không nhiều chính khách cấp cao ở Việt Nam từng là nhà báo chuyên nghiệp. Trước đây, ông làm việc ở Ban quốc tế báo Thanh Niên.
Thật tình cờ, từ vị trí ký giả đưa tin thời sự quốc tế, trong đó có các hội nghị cấp cao APEC hàng năm, ông Nguyễn Xuân Anh nay là lãnh đạo địa phương đăng cai sự kiện quốc tế quan trọng này. Một khối lượng lớn công việc đang cần ông, nhưng không phải với tư cách người đưa tin.
Tháng 11 tới, các nhân vật “Super VIP” của 21 nền kinh tế khu vực Châu Á – Thái Bình Dương sẽ đặt chân đến sân bay Đà Nẵng. Xin lưu ý, dù bạn giàu như ông Hoàng Kiều cũng không thể thuê bất cứ phòng khách sạn 5 sao nào ở đây trong dịp này. Tất cả chúng sẽ được đặt trước và không thay đổi.
Hồi năm 2006, khi APEC tổ chức ở Hà Nội, 8 khách sạn 5 sao của Thủ đô chạy hết công suất để đón lãnh đạo các đoàn.
Sheraton bên hồ Tây, nơi vinh dự đón Tổng thống George W. Bush, được thắt chặt an ninh từ trước 2 tuần. Các tầng nơi đoàn Hoa Kỳ ở hoàn toàn do mật vụ Mỹ kiểm soát. Đó là những anh chàng to cao đeo kính đen trong các bộ phim Hollywood mà chúng ta thường xem. Ở tầng 18, có một phòng “Đế Vương”, hai phòng “Tổng thống” mà ngay cả nhân viên khách sạn cũng không biết ngài Bush ở phòng nào.
Có một khoảnh khắc ở APEC 2006 mà chắc nhiều người còn nhớ. Lúc bấy giờ, trong một ngày thời tiết ấm áp, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, Tổng thống Mỹ Bush, Tổng bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào và các nhà lãnh đạo khác trong trang phục áo dài truyền thống của Việt Nam đã chụp một tấm hình lưu niệm thật đẹp bên khuôn viên Trung tâm hội nghị quốc gia Mỹ Đình.
Cuối năm nay, liệu sẽ có bức hình các nhà lãnh đạo thành viên APEC, gồm cả Tổng thống Donald Trump, Tổng bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình mặc áo dài truyền thống Việt Nam tươi cười chụp hình ở thành phố bên bờ biển Đông. Thật khó dự đoán điều này.
Theo thông lệ, lãnh đạo cấp cao nhất của Hoa Kỳ và Trung Quốc sẽ đi dự APEC trừ khi có một sự kiện đặc biệt trong nước, kiểu như cuộc khủng hoảng ngân sách năm 2013 ở Mỹ đã khiến Tổng thống Obama không thể lên chuyên cơ đến Indonesia phó hội.
Đó là theo thông lệ, còn với Tổng thống Trump, một chính khách “phi truyền thống” thì… biết ra sao ngày mai. À, chúng ta có thể đoán là nếu ngài Trump quan tâm thì ngài sẽ tweet về APEC. Chắc chắn.
Cho đến trước khi TPP hoàn tất đàm phán vào tháng 10/2015, lãnh đạo 12 nước tham gia đàm phán đều gặp gỡ bên lề APEC để cùng nhau bàn bạc đưa TPP sớm về đích.
Năm nay, TPP đã không còn Mỹ, thật buồn cho dù người Việt vẫn hay an ủi nhau rằng “vắng cô thì chợ vẫn đông”.
APEC hay TPP là những “trật tự đa phương” mà một trong những lực đẩy quan trọng nhất của nó là tự do thương mại và toàn cầu hoá. Lực đẩy này đang ở trong thời khắc bị thử thách với “Brexit” ở nước Anh, “America first” ở nước Mỹ.
Trật tự thế giới tạo điều kiện để iPhone được lắp ráp ở Trung Quốc và chuyển đến khách hàng ở Mỹ hoặc châu Âu trong tuần trước Giáng sinh; nơi cho phép hàng triệu người di cư từ các nước nghèo sang các nước giàu để tìm cơ hội sống tốt hơn, đang trong trạng thái có thể bị đảo ngược. Chúng ta đều biết người muốn làm điều ấy là ai.
Liệu ông Trump sẽ thiết lập được một trật tự theo ý mình. Cùng chờ xem trong năm 2017. Ít nhất là chờ xem chiếc Air Force One có đáp xuống sân bay Đà Nẵng vào tháng 11 tới hay không.
Võ Văn Thành
Lãnh đạo các nền kinh tế APEC chụp hình lưu niệm ở Hà Nội năm 2006.