Spotlight


Đang vững bước đến giải Oscar 2016, Spotlight dựa trên câu chuyện có thật về cuộc điều tra nạn ấu dâm trong giới giáo sĩ Boston của nhóm phóng viên tờ The Boston Globe.

Đây là chiến công báo chí từng được trao giải thưởng Pulitzer 2003. Điều trớ trêu là giờ đây nhờ bộ phim này mà chiến công đó thêm một lần được biết đến trên toàn cầu, cũng là lúc thời hoàng kim báo in của Boston Globe đã đi qua khi tờ báo này giảm lợi nhuận quảng cáo và lượng phát hành đến mức gần phải đóng cửa năm 2009 và được bán với giá rẻ (70 triệu USD) vào năm 2013 (New York Times thâu tóm Boston Globe với giá 1,1 tỷ USD năm 1993). 

Bi kịch không riêng với những tờ báo danh tiếng ở nước Mỹ.

Trong phim với giai điệu lúc dồn dập, lúc khoan thai của nhà soạn nhạc danh tiếng Howard Shore, là những thước phim đặc tả tuyệt vời về quá trình tác nghiệp của đội phóng viên điều tra được gọi tên Spotlight của Boston Globe. Họ đã kiên cường đi tìm sự thật và dũng cảm bẻ gãy cả một thành trì im lặng đối với vấn đề hết sức nhạy cảm.

Về mặt nghề nghiệp, sự thành công của chiến dịch điều tra không chỉ nhờ Boston Globe có các phóng viên giỏi mà điều quan trọng là các phóng viên đó được tổ chức thành một đội hình bổ sung cho nhau, dưới sự dẫn dắt của người chủ biên bản lĩnh. Đây là một mô hình ít thấy được áp dụng trong làng báo nước ta. Ít thấy tờ báo nào tổ chức một nhóm phóng viên chuyên điều tra, đảm bảo thu nhập đặc thù cho họ để vài tháng hoặc một năm chỉ thực hiện từ một đến hai tuyến bài. Hai trong số các mảng yếu của không riêng báo nào là bài điều tra và bình luận chuyên sâu. Nhiều khi mở trang nhất các tờ nhật báo hay truy cập vào các báo điện tử, bạn đọc thấy các thông tin giống nhau. Đó là tình trạng “lướt sóng” thông tin. Các phóng viên đều đặn sản xuất các bản tin về cùng một sự kiện thời sự. Rất nhiều “chuyện thường ngày”, tuy nhiên ít có câu chuyện của tháng, câu chuyện của năm.

Không phải không có những nỗ lực để có bài vở riêng, nhưng chắc là bạn đọc mong muốn nhiều hơn. 

Spotlight có thể làm thao thức những ai yêu thích nghề báo. Vì tuy mỗi nền báo chí có đặc thù riêng, nhưng các giá trị nhân văn thì phổ quát với tất cả.
                               Võ Văn Thành
vovanthanh.com